سولفونیل اوره ها فقط در درمان دیابت تیپ دو بکار می روند.

این داروها علاوه بر کاهش قند خون ناشتا باعث کاهش قند پس از غذا نیز می شوند.

سولفونیل اوره ها زمانی موثرند که بتاسل کافی برای ترشح انسولین در بدن موجود باشد بنابراین در دیابت نوع یک و

مراحل پیشرفته دیابت نوع دو که بتاسل ها از بین رفته اند کاربردی ندارند.

 

مکانیسم اثر سولفونیل اوره ها:

سولفونیل اوره ها از طریق بستن کانالهای پتاسیم موجود در سلولهای بتای پانکراس و تجمع پتاسیم درون سلولی باعث

فعال شدن کانالهای ولتاژی مبادله کننده کلسیم و پتاسیم می شوند. در نتیجه این تبادل، کلسیم وارد سلول می شود.

تجمع کلسیم درون سلولی باعث به حرکت درآمدن گرانول های حاوی انسولین به طرف دیواره سلول، چسبیدن گرانولها

به دیواره سلول و در نهایت آزاد شدن انسولین به داخل جریان خون می شود.

 

اشکال دارویی سولفونیل اوره ها:

سولفونیل اوره ها به دو نسل اول و دوم تقسیم می شوند.

نسل اول: نسبت به نسل دوم نیمه عمر طولانی تری داشته به احتمال بیشتری موجب هیپوگلیسمی می شوند و

تداخلات دارویی با آنها شایعتر است بنابراین امروزه مصرف نمی شوند.

داروهای این گروه عبارتند از قرصهای:

  • کلرپروپامید
  • تولازامید
  • تولبوتامید

نسل دوم: شروع اثر سریع تر، قدرت اثر بیشتر، عوارض و تداخلات کمتری دارند و امروزه جایگزین نسل اول شده اند.

نسل دوم بصورت سریع رهش و

 در بازار موجود می باشند و عبارتند از قرصهای:

  • گلی بوراید (گلی بنکلامید)
  • گلی پیزید
  • گلی مپرید
  • گلی کلازید

گلی پیزید و گلی مپرید بویژه در افراد مسن نسبت به گلی بوراید ارجح هستند زیرا گلی بوراید بر روی کانالهای پتاسیمی

قلب و مغز نیز اثر می کند و از نظر تئوریک ممکن است موجب افزایش مرگ و میر قلبی شود در حالی که آن دو دارو

بصورت انتخابی بر روی کانالهای پتاسیمی سلولهای بتای پانکراس اثر می کنند.

 

شیوه مصرف سولفونیل اوره ها:

نوع سریع رهش منتقسم در دو وعده صبح و شب و ترجیحا به فاصله یک ربع تا نیم ساعت قبل از غذا مصرف

می شوند.

نوع آهسته رهش تنها در یک وعده صبح و ترجیحا همراه با صبحانه تجویز می شوند و افت قند کمتری می دهند.

در صورت نیاز به افزایش دوز نوع آهسته رهش می توان کل دوز را در همان وعده صبح تجویز کرد.

نکته: سولفونیل اوره آهسته رهش همراه صبحانه و متفورمین آهسته رهش همراه شام تجویز می شود.

 

دوز مصرفی و تیتریشن سولفونیل اوره ها:

سولفونیل اوره های سریع رهش به دلیل ریسک ایجاد هیپوگلیسمی باید در افراد در معرض هیپوگلیسمی با حداقل دوز

یعنی یک چهارم یا نصف قرص شروع و بتدریج در طی ۲-۱ هفته به دوز دارو افزوده شود تا به حداکثر دوز مورد نیاز

برسند.

نکته: سولفونیل اوره های آهسته رهش قابل خرد کردن یا جویده شدن نیستند و باید بلعیده شوند.

ماکزیمم دوز درمانی برای گلی بنکلامید ۲۰ میلی گرم روزانه است که منقسم در دو وعده صبح و شب تجویز می شود.

(۲ عدد قبل از صبحانه و ۲ عدد قبل از شام)

ماکزیمم دوز گلی کلازید ۸۰، روزانه ۳۲۰ میلی گرم است که منقسم در دو وعده صبح و شب تجویز می شود.

فرم آهسته رهش گلی کلازید بصورت قرصهای ۳۰ و ۶۰ موجود است.

یک عدد قرص ۳۰ آهسته رهش از نظر Potency معادل است با یک عدد گلی کلازید ۸۰ بنابراین

حداکثر دوز گلی کلازید آهسته رهش ۱۲۰ میلی گرم است (معادل ۴ عدد قرص ۳۰ یا دو عدد قرص ۶۰ در روز) که

بصورت یک جا در وعده صبح قابل مصرف است.

شروع گلی کلازید آهسته رهش با کمترین دوز یعنی ۳۰ میلی گرم صبح است و بتدریج افزایش دوز صورت می گیرد.

 

مقایسه گلی کلازید ۳۰ آهسته رهش (دیامیکرون) با گلی کلازید سریع رهش:

۱- Potency گلی کلازید ۳۰ با گلی کلازید ۸۰ سریع رهش برابر است.

۲- کل دوز دیامیکرون در یک وعده قابل تجویز است.(۴ قرص همراه صبحانه)

۳– دیامیکرون بر خلاف گلی کلازید افت قند عصرگاهی نمی دهد.

۴-  فارماکودینامیک دیامیکرون بهتر از گلی کلازید سریع رهش است.

نکته: دیامیکرون و گلی کلازید سریع رهش در GFR<30 کنتراندیکه هستند.

 

نکته: مطالعات نشان داده اند که اگر دارویی با نصف دوز ماکزیمم درمانی به هدف مورد نظر نرسید احتمالا با افزایش

دوز نیز به آن هدف نخواهد رسید. به عنوان مثال ماکزیمم دوز درمانی گلی بنکلامید ۲۰ میلی گرم در روز است بنابراین

اگر کسی با روزانه ۱۰ میلی گرم  گلی بنکلامید به هدف درمانی نرسید افزایش دوز تا ۲۰ میلی گرم نه تنها فایده چندانی

ندارد که حتی می تواند باعث فزایش ریسک ابتلا به آریتمی شود بنابراین در این حالت بهتر است به فکر شروع داروی

کمکی باشیم. این قانون در مورد سایر داروها از جمله متفورمین نیز صادق است البته بسته به سیستم بدن هر فرد

پاسخدهی می تواند متفاوت باشد و این قانون ممکن است در همه افراد صادق نباشد.

 

احتمال بروز هیپوگلیسمی با سولفونیل اوره ها در موارد زیر بیشتر است:

  • گرسنگی
  • افزایش فعالیت فیزیکی
  •  مصرف الکل
  •  نارسایی کلیوی
  • مصرف همزمان مهارکننده های آلفا گلوکوزیداز یا پروتکل بازال بولوس انسولین
  •  سن بالا 

ریسک هیپو گلیسمی سولفونیل اوره ها به ترتیب از زیاد به کم به صورت زیر است:

  • گلی بنکلامید
  • گلی مپرید
  • گلی کلازید
  • گلی پیزید

بیشترین میزان هیپوگلیسمی با گلی بنکلامید و کمترین میزان آن با گلی پیزید است.

 

 متابولیسم و دفع سولفونیل اوره ها:

اکثر سولفونیل اوره ها در کبد متابولیزه می شوند و متابولیت هایی تولید می کنند که برخی فعال هستند و از طریق کلیه

دفع می شوند بنابراین اختلال عملکرد کبدی و کلیوی کنتراندیکاسیون تجویز سولفونیل اوره ها است.

گل پیزید دفع کلیوی ندارد بنابراین در نارسایی کلیوی نیاز به ادجاسمنت ندارد.

نکته: در بیماری که در ریسک هیپو گلیسمی است و فقط قندهای پس از غذا بالاست اگر خواستیم سولفونیل اوره

بدهیم،گلی پیزید آهسته رهش و رپاگلینید انتخابهای مناسبی هستند.

 

 

فواید سولفونیل اوره ها:

۱- Efficacy بالا (کاهش A1C به میزان ۲-۱%)

۲- قیمت ارزان

 

عوارض سولفونیل اوره ها:

۱- افزایش وزن عارضه شایع مصرف این داروها است که ناشی از اثرات آنابولیک انسولین است.

این عارضه میزان مقاومت به انسولین را افزایش می دهد.

۲- هیپو گلیسمی

۳- گاهی عوارض سولفونامیدی

 

نکته: بر خلاف متفورمین که باعث کاهش قابل توجهی در سطح تستوسترون، میل جنسی و اختلال نعوظ می شود،

سولفونیل اوره ها منجر به افزایش قابل توجه تستوسترون، میل جنسی و افزایش نعوظ می شوند.

 

کنتراندیکاسیون سولفونیل اوره ها:

۱- نارسایی کلیوی

گلی بنگلامید در GFR<50 و گلی کلازید در GFR<30 کنتر اندیکه است.

نکته: گلی پیزید و تولبوتامید را می توان در نارسایی کلیه تجویز کرد.

۲- نارسایی کبدی

۳- دیابت تیپ یک

۴- DKA

۵– پانکراتکتومی

۶سن بالای ۶۵ سال کنتراندیکاسیون مطلق گلی بنکلامید و کنتراندیکاسیون نسبی گلی کلازید است.

 

نکته: در سن بالای ۶۵  در صورت الزام به مصرف سولفونیل اوره می توان از این داروها استفاده کرد:

  • گلی کلازید با دوز پایین و ترجیحا آهسته رهش
  •  گلی پیزید
  • گلی مپرید 

نکته: سولفونیل اوره های طولانی اثر مثل کلرپروپامید و گلی بنکامید بدلیل افزایش ریسک هیپوگلیسمی در سن بالا منع

مصرف دارند.

نکته: گلی بنکلامید تمایل زیادی برای چسبیدن به بتاسل دارد بنابراین در حالت ناشتا و غیر ناشتا و در هر حالتی

باعث ترشح انسولین می شود. این حالت در سایر سولفونیل اوره ها کمتر دیده می شود بنابراین گلی بنکلامید نسبت به

سایر سولفونیل اوره ها هیپو گلیسمی بیشتری ایجاد می کند.

 

 

Fallow up سولفونیل اوره ها:

اثرات فوری سولفونیل اوره ها بعد از ۲-۱ هفته ظاهر می شود ولی برای بررسی اثر آن بر A1C بهتر است ۳-۲ ماه صبر

کنیم.

 

مصرف سولفونیل اوره ها در بارداری و شیردهی:

این داروها در گروه C قرار دارند.

اکثر سولفونیل اوره ها از جفت عبور می کنند ولی گلی بوراید بسیار کم عبور می کند.

بدلیل هیپوگلیسمی شدید و طولانی در نوزادان در ۲-۱ هفته اول بعد از زایمان، توصیه می شود در مادران تحت درمان

با گلی بنکلامید حداقل ۲ هفته قبل از زایمان دارو قطع شود.